Nadwaga i otyłość przestają być jedynie kwestią estetyki, a stają się jednym z najpoważniejszych wyzwań współczesnej medycyny oraz systemu ochrony zdrowia. Z opublikowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia danych na podstawie obowiązkowego raportowania przez placówki POZ wynika, że z nadmiernymi kilogramami mierzy się zatrważająco duża część społeczeństwa. Choć wizyta u lekarza rodzinnego kojarzy nam się głównie z leczeniem bieżących infekcji, to właśnie tam zapadają kluczowe decyzje dla naszej profilaktyki – o ile gabinety nie zignorują wagi pacjenta. Czy system zdaje sobie sprawę z nadciągającej lawiny kosztów i powikłań, które już teraz paraliżują budżety medyczne? Odpowiedź kryje się w twardych, choć niezwykle gorzkich statystykach.
Analizując szczegółowe raporty gromadzone przez Narodowy Fundusz Zdrowia na podstawie informacji przekazywanych przez lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, widać wyraźnie, że nadwaga i otyłość to powszechne zjawisko. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia, placówki POZ mają obowiązek raportowania wagi oraz wzrostu pacjentów, co pozwala na precyzyjne obliczenie wskaźnika masy ciała (BMI). Dotychczasowe statystyki pokazują, że aż 35% pacjentów zgłaszających się do lekarzy rodzinnych ma nadwagę, a kolejne 28% choruje na otyłość. Średnie BMI w populacji dorosłych Polaków wynosi obecnie 27,5 kg/m², co jednoznacznie kwalifikuje nas jako naród zmagający się z nadmiernymi kilogramami. Co ciekawe, tradycyjne wyobrażenie o tym, że problem dotyczy głównie dużych aglomeracji, mija się z prawdą – statystyki wskazują, że odsetek osób z nadwagą jest wyższy na terenach wiejskich niż w wielkich miastach.
Ekonomiczne i zdrowotne skutki nadwagi
Ignorowanie nadmiernej masy ciała przypomina zamiatanie dywanu pod dywan, zwłaszcza że organizm prędzej czy później wystawi nam bolesny rachunek. Otyłość to nie tylko kwestia zmęczenia przy wejściu na trzecie piętro, ale przede wszystkim wprost proporcjonalny wzrost ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych. Cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, schorzenia woreczka żółciowego, bezdech senny, stłuszczenie wątroby czy zwyrodnienia stawów wymagające skomplikowanych operacji endoprotezoplastyki to codzienność, z którą mierzą się polscy lekarze. Jak podaje NFZ w raporcie zatytułowanym „Otyłość i jej konsekwencje”, koszty samej refundacji leczenia wybranych chorób będących bezpośrednim powikłaniem otyłości wyniosły w ubiegłych latach miliardy złotych – szacunki wskazują m.in. na 3,8 mld zł wydanych wyłącznie na wybrane schorzenia metaboliczne i ortopedyczne powiązane z nadmierną masą ciała. Warto przy tym pamiętać, że kwoty te nie uwzględniają ukrytych strat społecznych, takich jak absencja chorobowa czy spadek produktywności pracowników.
Osobny rozdział stanowią rosnące koszty chirurgicznego leczenia otyłości olbrzymiej. Programy pilotażowe, takie jak kompleksowa opieka KOS-BAR, oraz tysiące wykonywanych corocznie operacji bariatrycznych pokazują, że medycyna ratuje dziś to, czego nie udało się uchronić na poziomie wczesnej profilaktyki. I tu pojawia się pewna refleksja: czy zamiast płacić krocie za skomplikowane operacje i leczenie powikłań, nie taniej i rozsądniej byłoby po prostu częściej rozmawiać z pacjentami o tym, co ląduje na ich talerzach? Zamiast tego system wciąż głównie leczy skutki, a nie przyczyny.
Co musi się zmienić w podejściu do pacjenta?
Wprowadzenie obowiązku przekazywania danych o wadze i wzroście pacjentów do centralnej bazy NFZ miało na celu usystematyzowanie wiedzy o zdrowiu publicznym. Dzięki temu lekarz POZ zyskuje narzędzie do szybkiej interwencji, zanim u pacjenta rozwiną się nieodwracalne zmiany chorobowe. Eksperci wielokrotnie podkreślają, że kluczem do sukcesu jest edukacja zdrowotna już od najmłodszych lat oraz promowanie aktywności fizycznej, w której Polacy – niestety – wciąż wypadają blisko końca europejskich rankingów. Pozostaje mieć nadzieję, że rosnąca świadomość społeczna oraz twarde dane napływające z gabinetów lekarskich zmodyfikują zarówno politykę zdrowotną państwa, jak i codzienne nawyki nas wszystkich.
Źródło: www.rynekzdrowia.pl
