System edukacji medycznej w Polsce przechodzi przez wyjątkowo interesujący okres, w którym masowy napęd na otwarcie setek nowych miejsc na uczelniach zderza się z twardą rzeczywistością finansową i organizacyjną. Jak wynika z analiz portalu Kształcenie lekarzy – informacje. Czytaj więcej na rynekzdrowia.pl, droga od przekroczenia progu Wydziału Lekarskiego do uzyskania tytułu specjalisty wcale nie jest usłana różami, a państwowe wydatki na jednego medyka potrafią przyprawić o zawrót głowy. Czy polska ochrona zdrowia zmierza w dobrą stronę, a może nadchodzą drastyczne cięcia? Przyjrzyjmy się temu bliżej.
Choć przez lata dominował trend gwałtownego zwiększania limitów przyjęć na studia medyczne – co w roku akademickie doprowadziło do udostępnienia tysięcy indeksów na blisko 40 uczelniach w całym kraju – najnowsze sygnały z Ministerstwa Zdrowia zwiastują spowolnienie tej dynamiki. Resort zdrowia coraz głośniej sygnalizuje, że w kolejnych latach dalszy tak gwałtowny wzrost nie będzie potrzebny, a celem staje się racjonalizacja kosztów i dostosowanie liczby absolwentów do realnych potrzeb rynku pracy. Warto bowiem pamiętać, że wykształcenie przyszłego doktora to potężna inwestycja publiczna, której koszty przed rozpoczęciem samej specjalizacji szacuje się na setki tysięcy złotych, a w skrajnych przypadkach kwoty te przekraczają nawet okrągły 1 milion złotych.
Droga przez mękę: Od matury do upragnionego prawa wykonywania zawodu
Zanim młody człowiek założy biały fartuch i usłyszy od pacjenta „panie doktorze”, musi pokonać kilka bardzo szczelnych barier. Pierwszą z nich jest oczywiście sam wstęp na studia i wspomniane limity ustalane corocznie przez Ministerstwo Zdrowia w porozumieniu z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Gdy 6-letnie studia dobiegają końca, a młody medyk zda Lekarski Egzamin Końcowy (LEK), wcale nie oznacza to końca przepraw. Prawdziwa gra o ogień zaczyna się przy wyborze specjalizacji.
Tutaj system opiera się na skomplikowanej matrycy trzech niezależnych limitów na jedno wolne miejsce:
- Pulę rezydentur finansowanych bezpośrednio budżet państwa,
- Akredytacje placówek szkoleniowych wydawane przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (CMKP),
- Ograniczenia liczby podwładnych przypadających na jednego kierownika specjalizacji (zazwyczaj maksymalnie trzech lekarzy).
Nic dziwnego, że o najbardziej prestiżowe i popularne dziedziny – takie jak dermatologia, endokrynologia czy chirurgia plastyczna – toczy się zażarta walka w oparciu o rankingi punktowe, gdzie nierzadko decydują ułamki procenta, a wyniki poniżej 90% mogą nie wystarczyć. Z kolei dziedziny uznawane za mniej chodliwe, choć kluczowe dla systemu, muszą ratować się dodatkowymi naborami uzupełniającymi.
Zarobki, rezydentury i proza życia
Kiedy już uda się zdobyć wymarzoną rezydenturę, młodzi lekarze zderzają się z realiami zatrudnienia w publicznych szpitalach. Jak niedawno podkreślały media, powołując się na wypowiedzi przedstawicieli resortu zdrowia, umowa o pracę na rezydenturze bywa fundamentem stabilności, ale też źródłem licznych napięć wokół elastyczności czasu pracy i dorabiania w innych placówkach. W dyskusjach publicznych coraz głośniej podnoszony jest temat zarobków w ochronie zdrowia – szacuje się bowiem, że co dziesiąty lekarz w Polsce może pochwalić się rocznymi dochodami przekraczającymi milion złotych, co wywołuje fale polemik na temat uszczelniania systemu finansowania szpitali i limitowania stawek godzinowych.
„System musi efektywnie kształcić w tych obszarach, gdzie pacjenci faktycznie tego potrzebują, a nie tam, panuje największa moda wśród absolwentów” – wskazywał prof. Mariusz Klencki, dyrektor Departamentu Rozwoju Kadr Medycznych w Ministerstwie Zdrowia. I trudno się z tym nie zgodzić, patrząc na ogromne dysproporcje regionalne. Podczas gdy w województwie mazowieckim zagęszczenie medyków w przeliczeniu na mieszkańców jest bardzo wysokie, regiony takie jak Opolszczyzna czy ziemia lubuska wciąż boleśnie odczuwają braki kadrowe.
Podsumowanie – czy lekarzy w Polsce w końcu przestanie brakować?
Eksperci przewidują, że perspektywa najbliższych pięciu lat przyniesie pełne zaspokojenie ogólnych potrzeb kadrowych w kraju, o ile obecna struktura absolwentów utrzyma się na stabilnym poziomie. Kluczem do sukcesu nie jest jednak samo śrubowanie statystyk i otwieranie kolejnych teoretycznych kierunków medycznych bez zaplecza klinicznego, lecz mądra dystrybucja kadr oraz wsparcie tych dziedzin, bez których sprawnie funkcjonujący szpital po prostu nie ma prawa istnieć.
Źródło: www.rynekzdrowia.pl
