Statystyki medyczne nie pozostawiają złudzeń – problemy z układem pokarmowym przestały być marginesem i stały się codziennością dla milionów Polaków. Jak wskazują dane ekspertów, z samymi nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (NChZJ), takimi jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna, zmaga się ponad 100 tysięcy osób w kraju, a zespół jelita drażliwego (IBS) dotyka nawet 3,6 miliona rodaków. Co gorsza, szczyt zachorowań przypada na wiek od 15. do 35. roku życia, co oznacza, że schorzenia te uderzają w ludzi młodych, aktywnych zawodowo, którzy dopiero budują swoją przyszłość. O tym, jak system ochrony zdrowia i sama medycyna mierzą się z tym wyzwaniem, szeroko informuje portal Rynek Zdrowia w artykule Choroby jelit – informacje. Czytaj więcej na rynekzdrowia.pl.
Choć współczesna diagnostyka gastroenterologiczna pędzi do przodu – oferując m.in. nowoczesne kryteria rzymskie czy zaawansowane programy lekowe – społeczne podejście do tematów „brzusznych” wciąż tkwi w XIX wieku. Wstyd, tabu i ukrywanie objawów sprawiają, że pacjenci trafiają do specjalistów często wtedy, gdy choroba jest w zaawansowanym stadium. Czy polski system jest gotowy na falę pacjentów, dla których najbliższa toaleta staje się najważniejszym punktem na mapie miasta? Przyjrzyjmy się temu bliżej, bo sprawa dotyczy nas wszystkich – tym bardziej, że nowoczesna dietyka i raporty o stanie mikrobioty rzucają nowe światło na nasze codzienne menu.
Wstydliwy problem o ogólnokrajowej skali
Kiedy słyszymy o chorobach cywilizacyjnych, myślimy zazwyczaj o kardiologii czy cukrzycy. Tymczasem gastroenterolodży alarmują, że choroby układu pokarmowego to piąta najczęstsza przyczyna hospitalizacji w Polsce. Wspomniany raport „Stan jelit Polaków” obnaża brutalną prawdę: co piąta osoba uważająca się za zdrową regularnie ignoruje objawy ze strony układu pokarmowego. Przewlekłe biegunki, nagłe bóle brzucha czy wzdęcia są traktowane jako „efekt uboczny stresu w pracy”, podczas gdy organizm próbuje wysłać nam sygnał alarmowy.
Z perspektywy socjologicznej fascynujące (i przerażające zarazem) jest to, jak bardzo potrafimy wypierać oczywiste sygnały płynące z ciała. Kto z nas nie zrzucił gorszego samopoczucia na „zjedzonego kebaba” albo „nerwowy tydzień”? No właśnie. Jelita nie bez powodu nazywane są „drugim mózgiem”. Kiedy w listopadzie 2025 roku eksperci tacy jak prof. Jarosław Reguła przypominali o przewlekłym charakterze schorzeń zapalnych, podkreślano, że kluczem do przetrwania jest edukacja. Choroba nie wybiera, ale najgorsze jest to, że odbiera młodym ludziom to, co najcenniejsze: poczucie bezpieczeństwa i swobodę w relacjach społecznych.
Styl życia kontra mikrobiota
Nie da się rozmawiać o kondycji jelit bez spojrzenia na to, co ląduje na naszych talerzach. Żyjemy w epoce żywności wysoko przetworzonej (UPF), która – jak wykazują badania cytowane przez dietetyków – systematycznie wyniszcza naszą mikrobiotę. Każde dodatkowe 10% udziału produktów ultraprzetworzonych w diecie to wymierny wzrost ryzyka przedwczesnych powikłań zdrowotnych.
A mówiąc zupełnie szczerze: czy widzieliście kiedyś kogoś, kto pod wpływem stresu sięga po brokuły gotowane na parze? No właśnie. W stresie rzucamy się na czekoladę, słone przekąski albo szybki fast food, fundując naszym jelitom małą apokalipsę chemiczną.
Na szczęście pojawiają się też dobre nawyki i optymistyczne doniesienia ze świata nauki. Choćby niedawne analizy gastroenterologów wskazujące, że regularne włączanie do diety orzechów drzewnych (migdałów czy orzechów włoskich) potrafi drastycznie wspierać odbudowę flory bakteryjnej i poprawiać rokowania u pacjentów onkologicznych. Małe kroki – dosłownie i w przenośni – mają znaczenie.
Systemowe wyzwania i codzienna rzeczywistość pacjenta
Leczenie nieswoistych zapaleń jelit czy IBS to nie tylko farmakologia i sterydoterapia, które niosą ze sobą spore skutki uboczne (jak chociażby zatrzymywanie wody w organizmie czy obrzęki). To przede wszystkim walka o godność pacjenta. Stowarzyszenia pacjenckie od lat walczą o rozwiązania wydawałoby się prozaiczne, ale kluczowe dla chorych: dostęp do specjalnych paszportów uprawniających do korzystania z toalet poza kolejnością czy ułatwienia w parkowaniu, gdy każda minuta zwłoki oznacza dramatyczną w skutkach awarię.
System ochrony zdrowia powoli wdraża nowe programy lekowe i rozwija bazę ośrodków diagnostycznych (o czym regularnie donoszą media branżowe), jednak świadomość społeczna wciąż kuleje. Jelita to w dalszym ciągu temat tabu, o którym nie wypada rozmawiać przy niedzielnym obiedzie. Czas najwyższy to zmienić – zanim statystyki zachorowalności przerosną możliwości placówek medycznych, a profilaktyka oparta na gastroskopii i kolonoskopii przestanie być luksusem, a stanie się powszechnym standardem dbania o siebie.
Źródło: www.rynekzdrowia.pl
