Klikasz w ikonę Bluetooth w telefonie, naciskasz przycisk zasilania na obudowie komputera albo widzisz znak @ w adresie e-mail. Korzystamy z nich każdego dnia, traktując je jak część cyfrowego krajobrazu. Mało kto zastanawia się jednak nad tym, skąd wzięły się te znaki i co naprawdę oznaczają. Za wieloma z nich kryją się zaskakujące historie sięgające średniowiecza albo dawnych, rzemieślniczych tradycji handlowych.
Wiking na tropie bezprzewodowej łączności
Nazwa oraz znak **Bluetooth** na stałe wpisały się w naszą rzeczywistość. Globalny rynek wysyła rocznie miliardy układów scalonych wyposażonych w tę technologię. Mało kto wie, że nazwa nie wzięła się z laboratoriów Doliny Krzemowej, ale z dziesiątego wieku. Harald Gormsson, król Danii i Norwegii znany pod przydomkiem **Bluetooth** – co na polski można przetłumaczyć jako Sinozęby – zasłynął z zjednoczenia skandynawskich plemion.
Kiedy w latach dziewięćdziesiątych inżynierowie z branży technologicznej szukali wspólnego standardu do łączenia różnych urządzeń radiowych, potrzebowali roboczego oznaczenia dla projektu. Jeden z pomysłodawców, naczytawszy się wcześniej powieści historycznych o wikingach, zaproponował to miano jako metaforę – technologia miała spajać komputery i akcesoria tak, jak król spoił skandynawskie ziemie. Sam symbol to nic innego jak połączenie dwóch skandynawskich run: Hagall oraz Bjarkan, które odpowiadają literom H oraz B, czyli inicjałom władcy.
Cięcie zasilania w ujęciu binarnym
Kolejnym powszechnym znakiem jest uniwersalny przycisk zasilania. Widzisz go na każdym telewizorze, laptopie i smartfonie. Jego historia nie wiąże się z żadną starożytną legendą, lecz wywodzi się bezpośrednio z początków informatyki i elektroniki analogowej.
Wczesne systemy komputerowe oraz maszyny przemysłowe używały przełączników opartych na prostym stanie dwupunktowym. Oznaczone były one standardowo słowami: jeden dla obiegu zamkniętego, czyli przepływu prądu, oraz zero dla obwodu otwartego. W miarę miniaturyzacji urządzeń inżynierowie połączyli te dwa znaki w jeden uniwersalny symbol. Pionowa kreska przechodzi przez okrąg, co oznacza fizyczne domknięcie lub przerwanie obwodu elektrycznego za pomocą jednego przycisku.
Handlowa przeszłość powszechnego małpki
Znak @ towarzyszy nam przy każdej wiadomości poczty elektronicznej. Przez lata powszechnie uważano go za nowoczesny wynalazek ery internetu. Nic bardziej mylnego. Historycy znaleźli ślady tego znaku w dokumentach handlowych sięgających XVI wieku.
Kupcy z Florencji używali go jako skrótu określającego jednostkę miary – amforę wina lub zboża. Znak ten oznacza angielskie słowo at, czyli po określonej cenie za sztukę. W dwudziestym wieku symbol ten trafił na klawiatury maszyn do pisania głównie ze względu na swoją przydatność w rozliczeniach handlowych. Kiedy Ray Tomlinson szukał w 1971 roku znaku, który pozwoli rozdzielić nazwę użytkownika od adresu serwera w sieci ARPANET, wybór padł na zapomnianą małpkę, bo nie występowała w żadnym powszechnym słowie.
Gdzie szukać źródła innych znaków?
Codzienne otoczenie roi się od znaków, których geneza dawno uległa zapomnieniu. Często traktujemy je użytkowo, nie wnikając w ich dawną warstwę symboliczną. Poznanie ich korzeni pozwala spojrzeć na przedmioty codziennego użytku z zupełnie innej perspektywy i zrozumieć, że technologia czerpie garściami z historii dawnych wieków.
